In de spiegel van de kapper:
                                        De Swamm
erdambuurt.                             

 

  Vrijdagochtend negen uur. Als de deur van Ruyschstraat 13a opengaat. ruiken we een kruidig aroma van espresso tabak en haarlak. We betreden grondgebied waar gewoonlijk geen vrouwen komen: de traditionele herenkapper Alpha Coiffures van Ger Eichenberg. Zijn zaak valt op door de klassieke uitstraling. In de vitrinekast onder de toonbank staan zilveren verstuivers en houten scheerkwasten. Ook de antieke stoelen roepen de sfeer op van lang vervlogen tijden. Maar de nummers van de Penthouse die in de wachtruimte op de leestafel uitgespreid liggen, zijn zeer recent. Aan de meer hangt naast verschillende oorkondes een reclameplaat voor het kappersvak met de slogan
" Aan ieder zijn handwerk"

 

 


Ger Eichenberg werkt al 31 jaar  (2002) in dit pand dat hij met de bedrijfswoning ernaast huurt van "De Key". Hij verteld ons dat er voor hem ook een kapper heeft gezeten, 25 jaar lang Daarvoor was het een opslagruimte voor zuidvruchten. Ger Eichen-berg werkt op afspraak en heeft veel vaste klanten. Dat zijn vaak buurtbewoners maar hij krijgt ook klanten uit de kantoren in de Wibautstraat. Hoewel de belasting-dienst nu elders zit, zijn er cliënten die speciaal voor deze kapper terugkomen naar hun oude werkplek. Dat vindt Ger het leuke van zijn vak: "Het is iets anders dan een pakje sigaretten kopen. er is meer binding. Je bouwt wat op". Als geen ander weet de kapper dan ook wat er in zijn buurt leeft.

In de lange tijd dat hij er woont en werkt, heeft hij de Swammer-damstraat zien veranderen. Toen hij zich in juli 1971 in de Ruyschstraat vestigde, was het een gezellige wijk, waarin bewoners voor weinig geld een huis huurden van woningbouwverenigingen en particuliere eigenaren. Het klimaat was gunstig voor kleine ondernemers. "Alleen al in de Swammerdamstraat zaten een bakker, een slager, twee groente-mannen en een verszaak. Deze winkels hadden een belangrijke sociale functie in de buurt. Toen in de Wibautstraat een supermarkt kwam, verloren die kleine winkeliers hun klanten". Ger benadrukt de dubbel-heid van die ontwikkeling: "De buurtbewoners wilden geen dief zijn van hun eigen portomoné maar daarmee waren de speciale contacten die je had, opeens allemaal weg". De buurtwinkels verdwenen maar de ambachten bleven: zijn eigen kapperszaak en de schoenmaker  Charles van Peter de Mug aan de overkant. Ger vervolgt zijn kleine buurtge-schiedenis: "In het midden van de jaren tachtig kregen we last van verslaafden die zich vaak in de portieken ophielden". Zo nu en dan is het nog wel eens raak, verlelt een meisje dat haar hond uitlaat ons later op straat. Haar auto is in korte tijd meerdere keren opengebroken. Maar Ger is optimistisch: " Het gaat sinds 1990 erg goed met de buurt. De waarde van de panden steeg zo dat grootscheeps onderhoud mogelijk werd. Veel eigenaren splitsten de woningen en verkochten die per étage. De buurt kreeg daardoor een meer gemêleerd aanzien. Oude huurwoningen met een lage huur en koopappartementen met een hoge waarde.

Mengelmoes
De standaard-Swammerdammer bestaat dan ook niet volgens Ger. Hij noemt  de wijk een mengelmoes met heel gewone maar ook artistieke bewoners, zoals zanger Wally Tax (met zijn lange haar weliswaar geen klant). Ook de fotograaf Erwin Olaf had een tijd zijn studio in de Swammerdamstraat en liet zich geregeld door Ger knippen.

Eigen inbreng
Eichenberg is als één van de eerste buurtbewoners ondervraagd voor het woon- en bedrijfswensen onderzoek dat De Key in samenwerking met Bewonerscommissie en Vereniging Buurtbehoud Weesperzijdestrook in gang heeft gezet. Ook deed het NIBAG in dit kader technisch onderzoek in zijn woning en zaak. Eigenlijk heeft Ger weinig wensen, hij wil alles graag laten zoals het is. Hij stoort zich niet aan enkel glas en de gaskachels doen het nog altijd prima. Hij waardeert dat er tijdens de onderzoeken veel ruimte voor eigen inbreng was en heeft gemerkt dat het project leeft in de buurt. Hij hoort van klanten dat vooral het sanitair beter kan en dat er vraag is naar dubbele beglazing en centrale verwarming.

 

 

 


 

 


 

 

   

Ger formuleert zijn versie op het project met zijn toekomstbeeld van de buurt: " Als over een paar jaar de stofwolken van de verbouwingen zijn opgetrokken, zal er een heel aantrekkelijke buurt ontstaan die er weer uitziet als nieuw ". Volgens hem moet er wel "voor gewaakt worden dat een groot gedeelte van de huurwoningen een betaalbare huur houdt. Met  alleen huurwoningen en dure koopappartementen zou de buurt veranderen in een buurt voor een bepaalde bevolkingsgroep". Tegen het eind van het interview loopt een jongeman binnen met een krant onder zijn arm en een doelbewuste blik in zijn ogen. Hij vraagt of hij later die dag geknipt kan worden maar dat lukt morgen pas weer. Vandaag zit Ger helemaal vol. Als de klant vertrekt, verteld Ger ons dat het om een betrekkelijke nieuwe buurtbewoner gaat. Als we zijn adres vragen, wordt dit opgediept uit het omvangrijke klanten-bestand.

In de Lift
Zijn naam is Renier. Hij is 34 jaar, meester in de rechten, onder andere fiscalist bij ING geweest, en heeft een jaar geleden een dubbel benedenhuis gekocht in de Ruyschstraat. Ook hij heeft de buurt zien opklimmen. Tien jaar geleden kwam hij regelmatig in de Blasiusstraat, die toen op het randje van "achterstandsbuurt" balanceerde. Hij heeft dertien jaar gehuurd in het Centrum. Toen  hij met het oog op gezinsuitbreiding een benedenhuis wilde kopen, zocht hij bewust in de Swammerdambuurt, gezien de aantrekkelijke prijzen en ligging: "Je zit zo bij het Centrum. Zuid bijvoorbeeld is niet alleen duur maar ook wat saai". Hij kan goed merken dat de Swammerdambuurt in de lift zit. Twee vrienden van hem zijn onlangs ook in de Ruyschstraat komen wonen. Eentje huurt maar zou zijn woning graag willen kopen. Renier heeft de herenkapper in één jaar al zo'n vijf keer bezocht. Hij vindt het prettig dat Ger de buurt goed kent maar vooral dat hij zeer in zijn klanten geïnteresseerd is: "Hij weet wat je bezighoudt en maakt aantekeningen in zijn boekje, zodat je de volgende keer de draad weer kunt oppakken". Binnenkort vaart Ger in zijn Doerakbootje over de Amstel de stad uit en het land in richting Linge. Hij blijft maar elf dagen weg, langer kan de buurt haar buurtkapper niet missen.

Uit de "Swammerdamkrant"  tweede jaargang nummer 2-2002  door Maaike Kroesbergen